Wpływ na układ nerwowy

28 maja 2026 | Ochrona powietrza

Wyniki licznych badań naukowych potwierdzają, że zanieczyszczenia powietrza wywierają istotny, negatywny wpływ na układ nerwowy człowieka. Problem dotyczy całej populacji, jednak szczególnie narażone są dzieci oraz osoby starsze.

Dzieci i rozwój mózgu

Ekspozycja ciężarnych kobiet na wysokie stężenia pyłów zawieszonych i innych zanieczyszczeń wiąże się z gorszym rozwojem neuropsychologicznym ich dzieci. Potomstwo takich matek uzyskuje niższe wyniki w testach inteligencji, wykazuje większe trudności z pamięcią, koncentracją i utrzymaniem uwagi. Odnotowuje się u nich podwyższony poziom niepokoju, skłonność do stanów depresyjnych oraz zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń ze spektrum autyzmu.

Związek pomiędzy poziomem zanieczyszczeń w otoczeniu a funkcjonowaniem poznawczym obserwuje się także w późniejszych etapach życia. Dzieci i młodzież mieszkające lub uczące się w rejonach o wyższych stężeniach smogu osiągają gorsze wyniki w nauce oraz w testach psychometrycznych, co wskazuje na utrzymujące się konsekwencje wczesnej ekspozycji na zanieczyszczone powietrze.

Osoby starsze i neurodegeneracja

Długotrwałe narażenie seniorów na podwyższone stężenia pyłów, zwłaszcza frakcji drobnych PM2.5, przyspiesza proces starzenia się mózgu i nasila zaburzenia poznawcze. Skutkuje to spadkiem sprawności umysłowej, pogorszeniem pamięci oraz zdolności analitycznych.
Szczególnie groźne są ultra drobne cząstki zawarte m.in. w spalinach silników dieslowskich. Po wniknięciu do płuc przedostają się one do krwiobiegu, a następnie do mózgu, gdzie mogą wywoływać przewlekły stan zapalny. Sprzyja to powstawaniu zmian degeneracyjnych, w tym podobnych do obserwowanych w chorobie Alzheimera.

Dorośli i zdrowie psychiczne

Negatywne oddziaływanie smogu nie ogranicza się jedynie do funkcji poznawczych. U dorosłych obserwuje się zwiększoną częstość występowania zaburzeń depresyjnych, a także wzrost ryzyka zachowań samobójczych. Niektóre badania wskazują nawet na korelację pomiędzy wyższym poziomem zanieczyszczeń a większą liczbą przestępstw z użyciem przemocy, co może być efektem pogorszenia regulacji emocji i funkcjonowania struktur mózgowych odpowiedzialnych za kontrolę impulsów.

Mechanizm oddziaływania

Podstawowym mechanizmem neurotoksycznego działania smogu jest przenikanie drobnych cząstek z układu oddechowego do krwi, a następnie do mózgu. Obecność pyłów i toksycznych związków w tkance nerwowej prowadzi do stresu oksydacyjnego, zaburzeń przepływu krwi oraz przewlekłego zapalenia, które przyspieszają procesy neurodegeneracyjne i mogą zaburzać neurogenezę.

https://smoginfo.pl