Wpływ na układ krwionośny

29 maja 2026 | Ochrona powietrza

Zanieczyszczenia powietrza stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia sercowo-naczyniowego, szczególnie u osób z niewydolnością serca, chorobą wieńcową czy nadciśnieniem tętniczym. Analizy epidemiologiczne wskazują, że większość zgonów związanych ze smogiem wynika z chorób układu krążenia.

Nasilenie objawów podczas podwyższonych stężeń

W okresach podwyższonych stężeń pyłów PM2.5 i PM10 obserwuje się nasilenie objawów takich jak duszność, arytmie, bóle w klatce piersiowej czy gwałtowny wzrost ciśnienia krwi, nawet u osób regularnie przyjmujących leki. Zanieczyszczenia mogą wywoływać skurcz naczyń wieńcowych, prowadząc do bólu, uczucia braku powietrza i ograniczenia wydolności fizycznej także u osób zdrowych.

Zawał serca i udar mózgu

Badania wykazały, że ekspozycja na smog zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu, nagłej śmierci sercowej, niewydolności serca oraz ogólnej śmiertelności. Wzrasta również częstość hospitalizacji pacjentów kardiologicznych w dniach o wysokim stężeniu pyłów.

Miażdżyca

Istnieje silny związek między długotrwałym narażeniem na zanieczyszczone powietrze a przyspieszonym rozwojem miażdżycy oraz przedwczesnym starzeniem się naczyń. Mechanizm ten opiera się na wywoływaniu przewlekłego stanu zapalnego w organizmie, obejmującego także ściany naczyń krwionośnych. W połączeniu z innymi czynnikami ryzyka – nadciśnieniem, hipercholesterolemią, cukrzycą czy paleniem tytoniu – smog przyspiesza proces miażdżycowy i zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.

Śmiertelność

Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) w oświadczeniu z 2010 roku stwierdziło, że istnieje jednoznaczna zależność przyczynowo-skutkowa między ekspozycją na PM2.5 a zachorowalnością i śmiertelnością z powodu chorób układu krążenia. Co istotne, dowody te są znacznie mocniejsze niż te z 2004 roku, kiedy AHA publikowało poprzednie stanowisko w tej sprawie. Potwierdzają je również badania prowadzone w Polsce w ostatnich latach.

Wnioski są jasne – smog nie tylko pogarsza przebieg istniejących chorób serca i naczyń, ale też zwiększa ryzyko ich rozwoju u osób wcześniej zdrowych. Dlatego ograniczanie ekspozycji na zanieczyszczone powietrze, szczególnie w dniach o wysokich stężeniach pyłów, powinno być priorytetem w profilaktyce chorób układu krążenia.