Przyczyny zanieczyszczenia powietrza

20 maja 2026 | Ochrona powietrza

Główną przyczyną zanieczyszczenia powietrza w Polsce jest „niska emisja”, czyli spaliny pochodzące z kotłów i pieców na paliwa stałe w gospodarstwach domowych. Sytuację dodatkowo pogarsza spalanie złej jakości węgla i drewna w urządzeniach niespełniających żadnych norm emisji spalin. Szacuje się, że w kraju użytkowanych ponad 2 milionów tzw. „kopciuchów”, niskosprawnych, nieefektywnych kotłów zasypowych.

Emisja zanieczyszczeń powietrza w Polsce wynika w głównej mierze z ogrzewania domów za pomocą węgla i innych paliw stałych, często w piecach nie spełniających żadnych standardów emisyjnych. W piecach tych daje się spalić nie tylko odpady węglowe (muł i miał), ale także zwykłe śmieci, w tym tworzywa sztuczne. Muł i miał węglowy to produkty o wysokiej zawartości siarki, chloru czy popiołu. W wielu krajach węgiel tego typu jest traktowany jako odpad i nie jest sprzedawany, właśnie ze względu na jego bardzo negatywny wpływ na jakość powietrza. W odpadach węglowych znajdują się zwiększone ilości metali ciężkich oraz innych niebezpiecznych substancji.

Około 87–90% węgla wykorzystywanego w gospodarstwach domowych w całej Unii Europejskiej w celach grzewczych spalanych jest w Polsce, głównie w indywidualnych piecach i kotłach. To czyni Polskę liderem w spalaniu węgla w domach w UE, co znacząco przyczynia się do problemu smogu.

Do powstania zjawiska smogu potrzebne są także określone warunki pogodowe. Niska temperatura, wysoka wilgotność i mgły w okresie jesienno-zimowym sprzyjają gromadzeniu się zanieczyszczeń, szczególnie w kotlinach i na terenach o słabej cyrkulacji powietrza. Do wyraźnych epizodów smogowych dochodzi w warunkach tzw. inwersji termicznej. To zjawisko atmosferyczne, w którym temperatura powietrza rośnie wraz z wysokością, zamiast spadać, jak to zwykle bywa. Powstaje, gdy warstwa ciepłego powietrza blokuje chłodniejsze powietrze przy powierzchni ziemi, uniemożliwiając jego unoszenie się. Skutkuje to gromadzeniem zanieczyszczeń, takich jak smog, w niższych partiach atmosfery, szczególnie w kotlinach i miastach zimą, gdy występuje słaba cyrkulacja powietrza. Najczęściej inwersja termiczna występuje w sytuacjach wysokiego ciśnienia atmosferycznego (układy wyżowe, antycyklony).

https://smoginfo.pl