Oddziaływanie smogu na ciężarne i dzieci

1 czerwca 2026 | Ochrona powietrza

Wpływ zanieczyszczeń powietrza w okresie prenatalnym na zdrowie i dalszy rozwój dzieci był przedmiotem badań prowadzonych przez kilkanaście lat przez grupę prof. Wiesława Jędrychowskiego z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Węglowodory aromatyczne, w tym mutagenny i rakotwórczy benzoalfapiren (BaP), są szeroko rozpowszechnionymi zanieczyszczeniami powstającymi przy spalaniu węgla, ropy naftowej, drewna, występują też w dymie tytoniowym. Płód i noworodki są szczególnie narażone na wpływ różnych szkodliwych substancji obecnych w środowisku, które mogą z łatwością przenikać poprzez barierę łożyskowo-naczyniową.

Poronienia i wcześniactwo i niska waga urodzeniowa

Istnieje związek między narażeniem ciężarnych na zanieczyszczenie powietrza, a większą szansą poronienia, obumarcia płodu i wcześniactwa. Smog szkodzi matkom w ciąży i dzieciom. Niska waga urodzeniowa i wcześniactwo rzutują na zdrowie człowieka w ciągu całego życia, zwiększając szansę wystąpienia różnych zaburzeń zdrowotnych.

Wpływ na układ nerwowy potomstwa

W ramach badań analizowano, jak ekspozycja ciężarnych matek na WWA wpływa na rozwój układu nerwowego ich potomstwa. Wiadomo bowiem, że rozwijający się układ nerwowy jest szczególnie wrażliwy na toksyny środowiskowe, w tym WWA i dioksyny. Badaniu poddana została grupa kilkuset ciężarnych kobiet, w wieku 18-35 lat, niepalących, bez nadciśnienia i cukrzycy, które były stałymi mieszkankami Krakowa od przynajmniej roku i nie były narażone zawodowo substancje mogące zaburzać prawidłowy rozwój płodu.

Wpływ na zdolności umysłowe dzieci

Dzieci bardziej narażonych matek wykazywały w testach iloraz inteligencji niższy o 3.8 pkt. IQ od dzieci matek mniej narażonych. W porównaniu z dziećmi żyjącymi w idealnie czystym środowisku, i mogących w pełni rozwinąć swoje wrodzone zdolności umysłowe, ubytek inteligencji wśród dzieci krakowskich jest więc zapewne znacznie wyższy.

Inne zaburzenia

Badania prowadzone w ostatnich latach wyraźnie pokazują też, że wyższe narażenie ciężarnych kobiet na zanieczyszczenia powietrza przekłada się także na zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń autystycznych u ich dzieci. Innym skutkiem podwyższonej ekspozycji na WWA badanych w Krakowie matek była zmniejszona waga urodzeniowa, długość ciała i obwód głowy noworodków. Wyższe narażenie matek na zanieczyszczenia powietrza przekłada się również na gorsze funkcjonowanie układu oddechowego.